تحصیل در آلمان یکی از گزینه‌های پرطرفدار مهاجرت به آلمان است که مراحل و شرایط مشخصی دارد. دریافت پذیرش تحصیلی دانشگاه های آلمان و همچنین اخذ ویزای تحصیلی آلمان دو پروسه بسیار طولانی و پیچیده‌ای هستند که نیاز به کسب اطلاعات و آگاهی‌های لازم دارند. در این بخش از سایت موسسه مهاجرتی لتسگو یونی به معرفی این مقصد مهاجرت تحصیلی پرداخته‌ایم.

کشور آلمان یکی از مقاصد مهاجرت تحصیلی پر طرفدار است.
سرزمین ژرمن‌ها در میانه اروپای مرکزی و اروپای غربی در کرانه‌های دریای شمال و دریای بالتیک و در همسایگی دانمارک، بلژیک و هلند، لوگزامبورگ، سوئیس، اتریش، فرانسه، لهستان و جمهوری چک قرار گرفته است. این سرزمین دامان گرمی برای دشت‌ها، جنگل و کوه، ساحل و تعدادی جزیره، و مجموعه‌ای از باتلاق‌ها، رودها و دریاچه‌ها دارد.

موقعیت جغرافیایی کشور آلمان موجب شده تا آب‌وهوایی معتدل داشته باشد. زمستان‌ها در جنوب آلپ طولانی‌ست و با بارش همراه است؛ در حالی که تابستان‌ها هوا از گرم و خشک تا خنک و بارانی بسته منطقه متفاوت است. این چرخش آب‌وهوایی در تداوم فصل‌ها مناظر طبیعی باشکوهی را در سراسر سرزمین ژرمن‌ها خلق کرده است.

اغلب مهاجران آلمان، ترک‌های عثمانی هستند که از سال‌ها پیش پس از دوران جنگ‌های جهانی این کشور را برای کار و زندگی انتخاب کرده‌اند؛ به عبارتی دیگر، بزرگ‌ترین گروه زبانی در میان مهاجران، زبان ترکی استانبولی است. اما به طور کلی، عدم تسلط به زبان رسمی این کشور مانعی برای زندگی و تحصیل برای متقاضیان مهاجرت تحصیلی نیست؛ چراکه بیشتر شهروندان اصیل یا از مهاجران، به زبان انگلیسی تسلط کافی دارند. 

با اینکه این کشور در جنگ‌های جهانی آسیب‌های بسیار جدی دید، اما امروز یکی از ثروتمندترین و صنعتی‌ترین کشورهای حوزه یورو محسوب می‌شود. بسیاری از برندهای قَدَر جهانی مانند مرسدس بنز، ب‌ام‌و، پورشه، آئودی، فولکس واگن، زیمنس، نیوآ، آدیداس، بوش و ... از این سرزمین برخواسته‌اند.

تحصیل در آلمان

دانشجویان بین‌المللی می‌توانند از صدها دوره دانشگاهی به زبان انگلیسی یا آلمانی پذیرش تحصیلی رایگان دریافت کنند. تنوع فرهنگی در جوامع دانشگاهی این کشور بسیار زیاد است؛ به نقل از OECD کشور آلمان در سال 2014 سومین مقصد جهانی برای مهاجرت تحصیلی شناخته شده است.

دانشجویان بین‌المللی پس از فارغ‌التحصیلی فرصت‌های بی‌شماری برای کار در آلمان دارند. افزون‌بر این، بر اساس قوانین مهاجرتی دانشجویان می‌توانند با اشتغال در کار دانشجویی نیمه‌وقت و پوشش بخشی از هزینه‌های زندگی، خود را برای بازار کار آینده آماده کنند.

به نسبت دیگر کشورهای اروپاییِ هم‌تراز، هزینه زندگی در کشور آلمان چندان گران هم نیست؛ دانشجویان بین‌المللی به طور متوسط ماهانه حدود 720-850 یورو (شامل اجاره مسکن، غذا، حمل‌ونقل، بیمه درمانی، تلفن و اینترنت، لوازم تحریر، منابع آموزشی و فعالیت‌های اوقات فراغت) هزینه دارند.

تحصیل در آلمان فرصتی درخشان و مناسب برای زندگی و کاوش در یکی از پیشرفته‌ترین کشورهای جهان در حیطه آموزش، غنی از فرهنگ و تاریخ و چشم‌اندازهای بی‌نظیر طبیعی است. کیفیت زندگی، رفاه اجتماعی، شاخص رضایت از زندگی و ... از جمله مزایای زندگی در سرزمین ژرمن‌هاست.

این سرزمین در طول تاریخ پر فراز و نشیب خود اندیشمندان و چهره‌های ماندگار بسیاری را به جهان علم و هنر تقدیم کرده است؛ تحصیل در زادگاه انشتین، کانت، شوپنهاور، گوته، هگل، نیچه، هایدیگر، کیرکگار، مارکس، برادران گریم Grimm، اِشِنباخ، توماس مان، هرمان هسه، برِشت، هِرتا مولر و ... وعده‌ای‌ست که نصیب واجدین شرایط برای مهاجرت تحصیلی می‌شود.

دانش‌آموزانی که موفق به دریافت مدرک فارغ‌التحصیلی از دبیرستان شده‌اند، می‌توانند برای دریافت پذیرش تحصیلی از دانشگاه های آلمان اقدام کنند. این مدرک در نظام آموزشی این کشور ابیتور Abitur نام دارد. اما متقاضیان ایرانی پس از دریافت مدرک دیپلم و پیش‌دانشگاهی برای دریافت پذیرش برخی موسسات آموزشش باید چندواحدی را در دانشگاه بگذرانند.

پس از پایان دوره معادل متوسطه، دانشجویان در موسسات آموز عالی جذب می‌شوند. مراکز آموزش آکادمیک کشور آلمان در سه بخش عمده دسته‌بندی می‌شوند؛ دانشگاه های آلمان Universität یا Hochschule که پایه‌واساس پژوهشی دارند، موسسات علمی کاربردی Fachhochschule که بر آموزش‌های کاربردی تکیه کرده‌اند و مراکز آموزش هنر و موسیقی Kunst und Musik und Film Hochschule که میزبان هنردوستان هستند.

دانشجویانی که علاقمند به تحصیل در مقاطع عالی هستند، می‌توانند مهاجرت تحصیلی به آلمان را برگزینند. اما به متقاضیانی که هدفشان از مهاجرت تحصیلی ورودِ سریع به بازار کار این کشور است، پیشنهاد می‌کنیم در موسسات علمی کاربردی مشغول به تحصیل شوند. بیش از 50 مرکز آموزش آکادمیک هنر و موسیقی در سراسر کشور ایجاد شده که درهای آن به روی علاقمندان این رشته گشوده شده است.

در گام اول، متقاضی مهاجرت تحصیلی باید موسسه آموزشی مورد نظر را برای ادامه تحصیل در آلمان برگزیند. در این مرحله مؤسسه تبادلات آکادمیک آلمان (دآآد) یا The German Academic Exchange Service (DAAD) می‌تواند نقش مهمی در پروسه پذیرش تحصیلی دانشجویان بین‌المللی ایفا کند.

موسسه DAAD (اختصار عبارت Deutscher Akademischer Austauschdienst) بزرگترین سازمان حمایتی آلمان در حوزه همکاری‌های آکادمیک در سطح بین‌المللی است که وظایفی از قبیل معرفی مراکز علمی آکادمیک و دانشگاه‌ها، استادان و کادر آموزشی، روش‌های برقراری ارتباط با نهادهای علمی آلمان و به‌طور کلی ارائه مشاوره به دانشجویان، استادان و پژوهشگران خارجی را بر عهده دارد.

به نقل از موسسه DAAD بیش از 2هزار برنامه تحصیلی در مقاطع مختلف آکادمیک برای دانشجویان بین‌المللی درنظر گرفته شده که 1,389 مورد از این برنامه‌ها به زبان انگلیسی ارائه می‌شوند. تحصیل در این دوره‌ها رایگان یا با هزینه‌های بسیار جزئی همراه است.

برای ثبت درخواست پذیرش تحصیلی از اکثر رشته‌ها می‌توان به طور مستقیم با مسئولان دانشجویان بین‌المللی دانشگاه مکاتبه کرد. علاوه‌بر این، وب‌سایت www.uni-assist.de یک پورتال پذیرش تحصیلی متمرکز برای دانشجویان بین‌المللی است که توسط سرویس تبادل آکادمیک آلمان (DAAD) اداره می‌شود؛ اگرچه همه موسسات آموزشی برای جذب دانشجو از این پرتال استفاده نمی‌کنند. 

دانشگاه شیلر یکی از مهم‌ترین دانشگاه های آلمان است.

طبق نظام آموزش عالی کشور آلمان، متقاضیان مهاجرت تحصیلی می‌توانند برای بالابردن شانس پذیرش خود جداگانه از دوره‌های متعدد چندین موسسه آموزشی درخواست پذیرش خود را ثبت کنند. به عبارت دیگر، تعداد ثبت درخواست پذیرش تحصیلی برای متقاضیان مهاجرت تحصیلی محدودیت ندارد.

دانشجویان بین‌المللی 120 روز کامل یا 240 نیمه‌روز در طول سال اجازه اشتغال به کار دانشجویی دارند؛ متقاضیان مهاجرت تحصیلی که تمایل به کار بیش از این بازه زمانی را دارند، باید از Agentur fur Arbeit (آژانس اشتغال محلی) و Auslanderbehorde (دفتر ثبت نام اتباع خارجی) مجوزی دریافت کنند. نتیجه درخواست شما به سطح بیکاری در ایالت فدرال بستگی دارد. لازم به ذکر است که درآمد ماهانه بیش 450 یورو ملزم به پرداخت مالیات است.

برخی موسسات آموزشی جهت بررسی مدارک و شرایط تحصیلی متقاضیان مهاجرت تحصیلی مبلغی تحت عنوان اپلیکیشن فی دریافت می‌کنند. تعیین این مبلغ به عهده موسسه آموزشی مربوطه است و عدد ثابتی نیست.

قبل از ترک کشور خود باید اطمینان حاصل کنید که برای تأمین هزینه‌های پزشکی خود در آلمان، بیمه درمانی خریداری کرده‌اید. این مورد هم قبل از ثبت‌نام اصلی و هم قبل از گرفتن ویزای تحصیلی آلمان یا اجازه اقامت لازم است. 

دانشجویان بین‌المللی از مبدا کشورهای حوزه تحادیه اروپا یا EEA، توافق نامه تأمین اجتماعی دارند. اما در صورتی که بیمه درمانی کشور مبدا در این کشور معتبر نیست، انتظار می‌رود برای پوشش هزینه‌های درمانی ماهانه بین 80 یورو (معادل 92 دلار آمریکا) تا 160 یورو (معادل 176 دلار آمریکا) باید پرداخت کرد.

بسیاری از موسسات آموزشی این کشور در شمار بهترین دانشگاه‌های جهان قرار گرفته‌اند. برای مطالعه لیست بهترین دانشگاه های آلمان در سال 2021 کلیک کنید.

ددلاین پذیرش تحصیلی دانشگاه های آلمان

در بسیاری از رشته‌های تحصیلی موسسات آموزشی این کشور می‌توان سالانه دو بار درخواست پذیرش داد؛ شروع دوره در ترم زمستان یا تابستان. به طور کلی، درخواست‌های پذیرش برای ثبت‌نام در ترم زمستان باید تا 15 جولای و درخواست‌های پذیرش برای ثبت‌نام در ترم تابستان باید تا 15 ژانویه ثبت شود.

با این حال، تاریخ دقیق مهلت و ددلاین ثبت‌نامِ برنامه‌های تحصیلی بین هر یک از موسسات متفاوت است و ممکن است یک موسسه مهلت‌ها و تاریخ‌های متفاوتی را برای هر یک از برنامه‌ها تعیین کند. برای آگاهی از تاریخ‌های مهم موسسه آموزشیِ مورد نظر باید در سایت رسمی آن جستجو کرد.

توصیه می‌شود حداقل شش هفته پیش از پایان مهلت مقررِ دوره‌ها، درخواست پذیرش خود را ارسال کنید تا در صورت از دست‌دادن اطلاعات و نیاز به ارسال مدارک بیشتر، زمان ویرایش و ارسال مجدد داشته باشید. معمولا یک یا دو ماه پس از پایان مهلت قانونی ثبت‌نام اولیه، ایمیل پذیرش یا رد رسمی ارسال می‌شود.

تحصیل در آلمان رایگان

کشور آلمان یکی از سرزمین‌های قدیمی و مقتدر اروپای غربی‌ست که به مقصدی محبوب برای مهاجرت تحصیلی تبدیل شده است. بر خلاف بسیاری از کشورهای اروپایی، تحصیل در آلمان هنوز هم رایگان در اختیار دانشجویان بین‌المللی قرار می‌گیرد؛ شاید به همین دلیل باشد که نام این کشور همواره در رده‌های نخست مقاصد مهاجرت تحصیلی قرار گرفته است.

موسسات آموزشی در سرزمین ژرمن‌ها زیر نظر وزارت آموزش و پرورش اداره می‌شود. سیستم آموزشی، تجهیزات و کادر آموزشی در دانشگاه های آلمان از کلاس جهانی گامی فراتر برداشته و توسط کارشناسان و کارکنان زبده اداره می‌شود.

رایگان بودن آموزش در تمامی مقاطع یکی از مواد قانون اساسی این کشور است و تا زمانی که تغییر در آن ایجاد نشود، تحصیل در آلمان رایگان است. اما رایگان بودن شهریه، به معنای عدم نیاز به پرداخت دیگر هزینه‌های تحصیل و زندگی نیست. به همین دلیل ارائه پشتوانه مالی در هر دو مرحله پذیرش تحصیلی و اخذ ویزای تحصیلی آلمان اهمیت بسیاری دارد.

مدرک زبان برای تحصیل در آلمان

همان‌طور که پیش‌تر هم گفتیم، در دانشگاه های آلمان دوره‌هایی هم به زبان انگلیسی ارائه می‌شوند. اغلب این دوره‌ها در مقاطع عالی برنامه‎ریزی شده‌اند و امکان تحصیل به زبان انگلیسی را در مقطع کارشناسی ارشد و دکتری هم به متقاضیان مهاجرت تحصیلی ایجاد کرده‌اند.

فرصت‌های تحصیل در آلمان به زبان انگلیسی در مقطع کارشناسی محدود است. برخی دوره‌ها به هر دو زبان انگلیسی و آلمانی تدریس می شود؛ در این دوره‌ها دو تا چهار ترم اول به انگلیسی تدریس می‌شود و پس از آشنایی دانشجو با فضای این کشور و همچنین زبان رسمی آن، زبان تدریس به آلمانی تغییر می‌کند.

برای دریافت پذیرش تحصیلی از دوره‌های انگلیسی‌زبان باید مدرک زبان انگلیسی معتبر از آزمون‌های بین‌المللی ارائه داد. معمولا اعتبار مدرک زبان انگلیسی دو سال پس از تاریخ صدور کارنامه است. علاوه‌بر اعتبار آن، نمره نهایی آزمون و همچنین مهارت‌ها از اهمیت بسیاری برخوردار است.

با در نظر گرفتن آزمون آیلتس متقاضیان مهاجرت تحصیلی در دوره کارشناسی باید نمره 6 به بالا، دوره کارشناسی ارشد 6.5 به بالا و متقاضیان دوره دکتری باید نمره 7 به بالا در این آزمون کسب کرده باشند تا صلاحیت تحصیل در آلمان را به دست آورند.

در صورت تمایل به تحصیل به زبان رسمی سرزمین ژرمن‌ها، سطح مهارت متقاضی باید حداقل B1 باشد. آزمون‌های معتبر این زبان آزمون DSH و یا TestDaf هستند. دانشجویان بین‌المللی می‌توانند پیش از شروع دوره تحصیلی در کلاس‌های زبان آلمانی شرکت کنند.

شرط معدل برای تحصیل در آلمان

سوابق تحصیلی متقاضی مهاجرت تحصیلی در هر دو مرحله پذیرش تحصیلی و درخواست ویزای آلمان از اهمیت بسیاری برخوردار است. بر اساس قوانین مهاجرتی کشور آلمان که در سال 2021 به روز رسانی شد، متقاضیان مهاجرت تحصیلی باید مدرک فارغ‌التحصیلی پیشین را با نمره معدل بالای 15 ارائه دهند. علاوه‌بر این، نمرات درس‌های مرتبط با رشته انتخابی نیز در نتیجه درخواست پذیرش و ویزای آلمان تاثیرگذار است.

متقاضیان تحصیل در مقطع کارشناسی باید توجه داشته باشند که معدل دیپلم آن‌ها در دو بخش معدل کتبی و معدل کل سه سال آخر دبیرستان ارزیابی می‌شود. دانش‌آموزانی که نمره معدل پایین‌تر از 15 داشته باشند، اگر هم پذیرش تحصیلی دریافت کنند، شانسی برای ویزا شدن ندارند.

علاقمندان به تحصیل در برخی رشته‌های مهندسی و رشت‌های زیرمجموعه علوم پزشکی (مانند پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی) باید مدرک فارغ‎التحصیلی با نمره معدل 18.50 به بالا داشته باشند تا شانس ادامه تحصیل را پیدا کنند.

تحصیل لیسانس در آلمان

دوره کارشناسی در دانشگاه‌های آلمان شش تا هشت ترم بسته به رشته تحصیلی زمان می‌برد. همان‌طور که پیش‌تر اشاره کردیم، اغلب برنامه‌های تحصیلی این مقطع به زبان آلمانی یا ترکیبی از هر دو زبان برگزار می‌شود.

تنوع برنامه‌های تحصیلی در این مقطع بسیار زیاد است؛ اگر دانشجویان قصد دارند پس از اتمام دوره، مهاجرت تحصلیی را به مهاجرت کاری تبدیل کنند، باید از همین ابتدا در انتخاب رشته تحصیلی دقت کنند. اگر رشته متقاضی از میان مشاغل مورد نیاز نیروی کار متخصص این کشور انتخاب شود، یافتن شغل در آینده و در نتیجه دریافت ویزای آلمان آسان‌تر می‌شود.

تحصیل در آلمان یکی از روش های دریافت اقامت دائم شنگن است.

دانشجویان بین‌المللی می‌توانند پیش از آغاز دوره تحصیلی در دوره زبان آلمانی شرکت کنند تا با فراگیری این زبان در کشور مادر مهارت‌های درک مطلب و مکالمه را بهبود دهند. با ارائه مدرک زبان آلمانی گزینه‌های پیش روی متقاضی برای انتخاب رشته بیشتر می‌شود. در صورتی که نمره آزمون DSH یا TestDaf بالا باشد، در کنار دیگر شرایط دانشجو می‌تواند از بورسیه تحصیلی نیز استفاده کند.

دانشجویان واجد شرایط می‌توانند در طول دوره کارشناسی به صورت مهمان در یکی از دانشگاه‎‌های آمریکایی یا اروپایی دیگر در طول یک یا دو ترم تحصیل کنند. در پایان دوره مدرک تحصیلی B.Sc به دانشجویان رشته‌های زیرمجموعه علوم مهندسی و علوم پایه و مدرک B.A به دانشجویان رشته‌های زیرمجموعه علوم انسانی اعطا می‌شود.

حال متقاضی می‌تواند به فکر کار یا ادامه تحصیل در این کشور و دریافت اقامت دائم آلمان باشد. برای مطالعه روش های مهاجرت به آلمان کلیک کنید.

شرایط پذیرش تحصیلی مقطع کارشناسی

برای دریافت پذیرش تحصیلی از دانشگاه های آلمان از این مقطع به مدرک فارغ‌التحصیلی دیپلم و پیش‌دانشگاهی با نمره معدل متوسط به بالا نیاز است. اگر قصد مهاجرت تحصیلی دارید، پیشنهاد می‌کنیم تا 3 سال پس از دریافت مدرک فارغ‌التحصیلی اقدام کنید؛ چراکه گپ تحصیلی (فاصله زمانی میان دریافت مدرک دیپلم و درخواست پذیرش) بیش از 3 سال، پروسه دریافت ویزای تحصیلی آلمان را پیچیده‌تر می‌کند.

مهارت زبان آلمانی تا سطح B1 برای تحصیل در دوره‌های آلمانی‌زبان الزامی است. به عبارتی دیگر، بدون ارائه مدرک زبان در این سطح، نمی‌توان برای تحصیل در دوره کارشناسی پذیرش تحصیلی دریافت کرد. البته برخی موسسات آموزشی پذیرش تحصیلی مشروط هم صادر می‌کند؛ در این نوع پذیرش دانشجو نیازی به ارائه مدرک زبان ندارد، اما پیش از آغاز دوره تحصیلی باید در دوره زبان آلمانی شرکت کند.

برای دریافت پذیرش تحصیلی مقطع کارشناسی برخی رشته‌ها باید ابتدا در یک دوره آمادگی آزمون شرکت کرد. این دوره‌ها که در کالج‌های مختص به رشته مورد نظر برگزار می‌شود، مرحله اخذ پذیرش جداگانه دارند. معمولا طول دوره کالج یک‌ساله است و علاوه‌بر آموزه‌های دروس تخصصی مربوط به رشته تحصیلی، زبان آلمانی نیز تدریس می‌شود.

یکی از مهم‌ترین مدارک مورد نیاز پذیرش تحصیلی دانشگاه های آلمان کارنامه معتبر از آزمون‌های ACT یا SAT به ترتیب با حداقل امتیاز 28 و 1300 است. باید توجه داشت که اعتبار مدرک این آزمون‌ها دو سال است و در پایان دو سال باید دوباره برای شرکت در آزمون اقدام کرد. ارائه کارنامه این آزمون‌ها با امتیاز بالاتر، شرایط را برای دریافت بورسیه تحصیلی مهیا می‌کند.

یکی دیگر از شرایط مهاجرت تحصیلی به آلمان ارائه گواهی تمکن مالی است؛ این گواهی از طرف بانک کشور مبدا صادر می‌شود و موجودی حساب متقاضی یا حامی مالی او را نشان می‌دهد. با اینکه تحصیل در آلمان رایگان است، اما هزینه زندگی دانشجویی باید از همان ابتدا در نظر گرفته شود و توانایی مالی او برای مسئولان پذیرش تحصیلی و آفیسر پرونده ویزای تحصیلی آلمان به اثبات برسد.

به نقل از اداره مهاجرت این کشور، حداقل میزان تمکن مالی برای یک سال زندگی 8 هزار و 700 یورو معادل 10 هزار دلار است. در این محاسبه هزینه‌های زندگی دانشجویی بسته به سبک زندگی افراد به طور میانگین ماهانه 850 یورو تا 975 یورو در نظر گرفته شده است. ارائه گواهی تمکن مالی برای اخذ پذیرش تحصیلی مهم است؛ اما یکی از مهم‌ترین مدرک در مرحله اخذ ویزای تحصیلی هم برشمرده می‌شود.

ادامه تحصیل در آلمان در مقطع فوق لیسانس

بسیاری از دوره‌های کارشناسی‌ارشد در دانشگاه های آلمان به زبان انگلیسی هم برگزار می‌شود. از سویی دیگر، تحصیل در این مقطع هم برای متقاضیان مهاجرت تحصیلی رایگان است. این دو رکن برای جذب متقاضیان تمامی مقاطع کافی‌ست!

دوره کارشناسی ارشد در دانشگاه‌های آلمان دو ساله است. دانشجویان با گذراندن ۱۲۰ واحد درسی در طول 4 ترم می‌توانند به مدرک فارغ‌التحصیلی دست پیدا کنند. بر اساس قوانین سیستم آموزشی معمولا ۹۰ واحد مربوط به درس‌های آموزشی تئوری و ۳۰ واحد مربوط به پایان‌نامه است.

دوره‌های کارشناسی‌ارشد در نظام آموزشی این کشور در قالب کارشناسی‌ارشد علوم (Master of Sciences) یا کارشناسی‌ارشد هنر (Master of Arts) ارائه می‌شوند. افزون‌بر این، دوره‌های کارشناسی ارشد به دو صورت Consecutive و Non-consecutive تقسیم‎بندی شده است.

دانشجویان دوره Consecutive یا پیوسته باید در رشته مرتبط با مقطع کارشناسی ادامه تحصیل دهند. معمولا این دوره‌ها برای تمامی دانشجویان رایگان است. اما در دوره‌های Non-consecutive یا ناپیوسته، علاوه بر ارتباط محتوایی رشته تحصیلی مقطع پیشین نیازمند سابقه عملی و تجربی در این رشته است. اغلب دوره‌های این‌چنینی، نیازمند پرداخت شهریه هستند، اما بیشتر دوره‌ها در دانشگاه های آلمان از نوع اول هستند.

بر اساس نوع موسسه آموزش عالی شرایط تحصیل در این مقطع هم متفاوت است؛ دوره کارشناسی ارشد در دانشگاه‌ تحقیقاتی (Research University) شامل واحدهای آموزشی، سمینار و فعالیت‌های عملی و آزمایشگاهی می‌شود.

دوره معادل کارشناسی ارشد در موسسات علمی-کاربردی (University of Applied Science)بیشتر شامل فعالیت‌های عملی و کارگاه‌های آموزشی می‌شود، در حالی که کالج‌ها و موسسه‌های هنری College of Art, Film and Music بیشتر بر تقویت فعالیت‌های عملی دانشجویان متمرکز است.

شرایط اخذ پذیرش تحصیلی مقطع کارشناسی ارشد

برای دریافت پذیرش تحصیلی باید نمره معدل دوره کارشناسی بالاتر از 14 و معدل دوره‌های پیش از آن 15 به بالا باشد. طبق قوانین آموزشی تمامی سوابق تحصیلی دانشجو از ابتدایی تا آخرین مدرک فارغ‌التحصیلی مورد بررسی قرار می‌گیرد.

به دلیل بالا بودن رقابت در کسب پذیرش تحصیلی، بهتر است نمره معدل بالاتری به خصوص در مقطع کارشناسی ارائه کرد. با اینکه در هیچ یک از شرایط این مورد درج نشده و دانشجویان با نمره معدل 13 به بالا می‌توانند برای درخواست پذیرش تحصیلی مقطع کارشناسی ارشد اقدام کنند، اما تجربه نشان می‌دهد که ارائه نمرات بالا در ریزنمرات و معدل مدرک تحصیلی شرایط را برای مهاجرت تحصیلی آسان می‌کند.

تجربه نشان داده است، متقاضیانی که دوره کارشناسی را در یکی از دانشگاه‌های غیرانتفاعی، آزاد، پیام نور و ... گذرانده‌اند، باید نمرات و سوابق تحصیلی فوق‌العاده‌ای ارائه دهند تا بتوانند برای پذیرش تحصیلی امیدوار باشند.

رزومه تحصیلی و سوابق پژوهشی، مدرک زبان با نمره آزمون بین‌المللی مناسب، مدارک آزمون‌های GMAT یا GRE بسته به رشته تحصیلی، انگیزه‌نامه (SOP) و در برخی موارد کسب امتیاز لازم از آزمون ورودی در رشته‌های پرطرفدار از جمله مدارک مورد نیاز پذیرش تحصیلی مقطع کارشناسی ارشد محسوب می‌شوند.

مقطع دکتری در دانشگاه های آلمان

مانند بسیاری از کشورهای میزبان مهاجرت تحصیلی، تحصیل در مقطع دکتری نیاز به تعیین سوپروایزر پیش از درخواست پذیرش تحصیلی دارد. علاوه‌بر این، توصیه‌نامه از استادان و دانشگاه‌های پیشین از دیگر موارد موثر از نتیجه درخواست است.

دوره‌های دکتری دانشگاه های آلمان تنوع بسیاری دارند که به رشته مربوطه و همچنین نظر سوپروایزر بستگی دارد. برای مثال دوره The Traditional PhD دانشجو روی پروژه تحقیقاتی خاص تحت نظارت استاد راهنما مشغول به پژوهش می‌شود و در دوره Structured دانشجو ابتدا باید واحدهای تئوری مشخصی را بگذراند و بعد از آن روی پروژه تز متمرکز شود.

دوره دکتری در سیستم آموزش عالی این کشور در دو نوع تعریف شده است؛ در مدل انفرادی یا Individual Doctoral Studies دانشجو پروژه خود را تحت نظر استاد راهنما تکمیل می‌کند و می‌توانند در خارج از فضای دانشگاهی در یک سازمان پژوهشی یا حتی صنعتی به امور پژوهشی پرداخت.

دکترای ساختاریافته یا Structured PhD Programmes دوره‌ای کوتاه‌تر از مدل قبلی است؛ در این دوره‌ها یک گروه از دانشجویان تحت نظر گروهی از استادان راهنما روی یک طرح منسجم و پروپوزال تحقیقی متناسب و مرتبط در محیط آکادمیک فعالیت می‌کنند. 

به طور کلی تحصیل در دوره دکتری دانشگاه های آلمان رایگان است؛ اما در صورتی که طول دوره بیش از میزان تعیین شده زمان ببرد، دانشجو موظف به پرداخت هزینه خواهد بود. به عبارتی دیگر، در طول دوره 3 سال اول از دانشجو شهریه‎ای دریافت نمی‌شود، اما در صورت طولانی بودن دوره نوشتن تز باید هزینه پرداخت شود.

بر اساس قوانین آموزشی، دانشجویان این دوره در طول دوران تحصیل حقوق دریافت می‌کنند و نیازی به اشتغال در کار نیمه‌وقت دانشجویی ندارند. اخذ پذیرش تحصیلی در مقطع دکتری کار آسانی نیست و متقاضی مهاجرت تحصیلی باید شرایط ویژه و فوق‌العاده‌ای داشته باشد.

دانشگاه فریبرگ یکی از مهم ترین دانشگاه های آلمان است.

هزینه تحصیل در آلمان

همان‌طور که بارها در این مبحث اشاره کردیم، از دانشجویان بین‌المللی مشغول به تحصیل در آمان هزینه‌ای تحت عنوان شهریه دریافت نمی‌شود؛ افزون بر این، دانشجویان واجد شرایط می‌توانند از سوی موسسه آموزشی یا دولت برنامه‌های کمک‌هزینه تحصیلی و زندگی هم دریافت کنند. اما از هزینه‌های مربوط به زندگی در آلمان نباید چشم‌پوشی کرد.

برخی از هزینه‌های مربوط به تحصیل عبارت است از مشارکت‌های دانشجویی 250 یورو، پرداخت کمک‌هزینه‌های رفاه دانشجویی 100 یورو، هزینه ثبت نام 50 تا 75 یورو، و بلیط دانشجویی استفاده از حمل‌ونقل عمومی بسته به شهر محل زندگی 20 تا 200 یورو هزینه دارند.
البته یک استثنا هم وجود دارد؛ از ترم زمستان سال تحصیلی 2017-2018 ایالت فدرال بادن-وورتمبرگ برای تحصیلات دانشگاهی شهروندان غیر اتحادیه اروپا شهریه 1500 یورو در هر ترم تعیین کرده است (کارشناسی، کارشناسی ارشد، مدرک "دیپلم" آلمان، آزمون ملی).

این هزینه‌ها برای دانشجویان دکترا اعمال نمی شود. دانشجویانی که پیش از این تاریخ پذیرش تحصیلی دریافت کرده بودند، اما تا سال تحصیلی 2017-2018 آن‌را پایان نرسانده بودند، مجبور به پرداخت این هزینه‌ها نشدند.

مانند دیگر کشورها، هزینه زندگی در شهرهای کوچک به نسبت شهرهای بزرگتر ارزان‌تر است؛ برای زندگی و تحصیل در مونیخ به پول بیشتری نیاز دارید تا مثلاً در لایپزیگ. به عنوان یک قاعده کلی سبک زندگی و صرفه‌جوئی می‌تواند هزینه‌های زندگی را به میزان چشمگیری کاهش دهد.

برای مهاجرت تحصیلی باید هزینه‌های مربوط به ثبت‌نام هر ترم، هزینه‌های زندگی (اجاره اقامتگاه، غذا، لباس، کتاب، لوازم تحریر و منابع آموزشی، تلفن، و بیمه سلامت دانشجویی را درنظر گرفت. به‌طور میانگین هزینه‌های مربوط به اجاره و آب و برق 323 یورو، غذا و نوشیدنی 168 یورو، لباس 42 یورو، منابع آموزشی 20 یورو، هزینه حمل و نقل عمومی 94 یورو برآورد می‌شود.

بیمه درمانی هزینه‌های پزشکی و دارو 80 یورو، تلفن، اینترنت، و تلویزیون 31 یورو، و هزینه‌های مربوط به تفریحات اوقات فراغت، امور فرهنگی و ورزش 61 یورو اعلام شده است. در این سبک زندگی متقاضی مهاجرت تحصیلی در یک زندگی مجردی دانشجویی ماهانه 819 یورو در مجموع هزینه دارد.

بیشترین بخش هزینه ماهانه به اجاره اقامتگاه اختصاص پید می‌کند. اجاره در شهرهای آلمان بسیار متفاوت است. دانشجویان بسته به مکانی که موسسه آموزش عالی در آن قرار دارد، هر ماه بین 290 تا 560 یورو برای محل اقامت پرداخت می‌کنند. در بعضی از شهرهای بزرگ مانند کلن، مونیخ، هامبورگ و فرانکفورت اجاره بها از میانگین کشوری بالاتر است.

بیشتر دانشجویان بین‌المللی در اقامتگاه‌های دانشجویی مشترک (WG) زندگی می‌کنند؛ چرامه داشتن یک آپارتمان شخصی معمولاً بسیار گران است. برای این هدف باید مبلغی را برای ودیعه اتاق یا آپارتمان در نظر گرفت؛ به طور معمولا برای رهن یک اقامتگاه دانشجویی باید چند صد یورو به صاحبخانه پرداخت کرد.